موسیقی در اسلام

حکم موسیقی در اسلام [ویرایش]

در اسلام، نواختن و شنیدن موسیقی غنایی، و آموختن و دادوستد ساز به نیّت اجرای موسیقی غنایی حکمهایی دارد که برخی بخش بزرگی و برخی بخش بسیار کوچکی را اکیداً حرام میدانند.

محمد در الکافی، ج ۶، ص ۴۳۲; الوافی، ج ۱۷، صص ۲۱۰ - ۲۱۱; وسائل الشیعه، ج ۱۷، ص ۳۱۳ میفرماید: «انهاکم عن الزفن والمزمار وعن الکربات والکبرات»

به این معنی که: شما را از بازی دف، ساز و نی، نرد و دایره و طبل و تنبور به کل باز میدارم.»^[۱]

موسیقی غنایی به موسیقیای گفته میشود که مستمع به حالی درآید که قدرت تعقّل از او سلب شده و احساسات بر او به گونهای مستولی شود که نداند چه میاندیشد و یا چه میکند. اگر چه انسان را مثلا به یاد خدا اندازد. تشخیص موسیقی غنایی به عهده فرد مستمع است. بیساری از فقها بجز موسیقی غنایی را حلال و جایز میدانندکه بخش بزرگی از آن را شامل میشود. امروزه در رادیوهای ایران واز جمله رادیو نوا موسیقی و ترانه جایگاه فاخری دارد.

موسیقی در جمهوری اسلامی [ویرایش]

در زمان پیروزی انقلاب اسلامی و روی کار آمدن حکومت دینی، به طور علنی با بسیاری از نوع ترانه و آهنگ سازی مخالفت شدید شد، به گونهای که آموزش ساز و نواختن موسیقی با مشکلات فراون توام بود. حتی کسی اجازه نداشت با ساز خود وارد مکانها عمومی شود، چرا که در صورت مشاهده، ساز فرد خاطی ضبط شده و یا آن را شکسته و خود او را هم مجرم میشناختند. در آن برهه حتی ویدئو و نوار کاست و فیلمهای ویدئویی به شکلی که با ترانه و موسیقی مرتبط بود تخلف محسوب شده و با فرد خاطی برخورد میشد.

اما پس از گذشت حدود یک دهه از انقلاب اسلامی مواضع سران حکومت و دستگاههای فرهنگی و اجرایی در خصوص موسیقی تعدیل شد. موسیقی مذهبی نیز امروزه در بین مداحان رونق زیادی یافته و از آن به عنوان وسیلهای برای تقرب بیشتر در میان مردم استفاده میشود. این گونه از موسیقی هیچ گونه محدودیتی برای بیان ندارد و هر روز شکل تازهای به خود میگیرد.

روانشناسی [ویرایش]

از نظر روانشناسان موسیقی برای کنترل عواطف انسانی نیز میتواند استفاده شود اگر چه زیانهای بسیاری نیز برای آن برشمرده شدهاست. در اسلام بدلیل اهمیت انسان به مثابه لطیفه ربانیه مسلمانان آگاه، موسیقی را به عنوان دارویی قلمداد میکنند که نباید بدون دستور پزشک و بدون دانایی از تاثیرات آن در عواطف و روحیات مصرف شود زیرا ممکن است منجر به تاثیرات مخربی شود. موسیقی غیر غنا در اسلام بسیار اهمیت دارد، تا جایی که بسیاری از بزرگان اسلام به دستگاههای موسیقی به خوبی تسلط داشتهاند.

جستارهای وابسته [ویرایش]